SERIE 51/55; in februari
1944 werden al deze bussen door het Departement van Waterstaat gevorderd.SERIE 56/60; in februari
1944 werden 2 van de 4 resterende bussen door het Departement van Waterstaat
gevorderd. De 2 overgebleven bussen, de 56 en 58 zijn aan het D.W. verhuurd,
zogenaamd ‘abgestellt’.
SERIE 71/85; in februari
1944 werd één bus de 80 verkocht aan de Deutsche Dienstpost. Aan het N.S.K.K.
werden vijf bussen verhuurd, de wagens 72, 73, 75, 76 en de 77 en aan D.W.
werden de volgende wagens verhuurd namelijk de 71 en de 85.
Gevorderd door de D.W., doch niet betaald, zijn 3
bussen, de 78, 79 en de 85. In de garage aan de Viaductweg staat in die tijd nog
een bus, de 81, aldus deze gegevens uit een in eind 1944 opgesteld rapport.
De ‘81' die oorspronkelijk tot de Sonderfahrbereitschaft
des Reichkommissars heeft behoord, doch thans ‘sichergestellt’ is door de
Duitsche Wehrmacht defect en zonder banden in de garage opgeslagen.
 |
Voor ons samenstellers is deze foto van
niet al te beste kwaliteit, wel een
van de meest waardevolle in dit werk. Deze foto is namelijk gemaakt op 4
september 1944, een dag voor Dolle Dinsdag. Begin september 1944 scheen
voor
ontelbare Nederlanders het lange wachten op de bevrijding aan een einde te
komen. Op zondag 3 september werd door Radio Oranje, namens koningin
Wilhelmina meegedeeld dat de verzetsgroepen in Nederland samengebundeld
zouden worden als de BINNENLANDSE STRIJDKRACHTEN. Het opperbevel kreeg
Prins Bernhard.
De bevrijding staat voor de deur heeft menigeen gejubeld.
Maandag 4 september luisterden vele Nederlanders naar de illegale
radio-uitzendingen; om 20.45 uur kwam het bericht....DE GEALLIEERDEN HEBBEN
BREDA BEREIKT!
Voor een aantal Hagenaars was dit het sein om, zoals op de foto te zien
is,
langs de Rijswijkseweg te gaan staan om daar de Geallieerden op te wachten
De ondergedoken fietsen werden van stal gehaald en men ging de straat op.
Links zien we een Haagse tram en in het midden een HTM-bus. Zo op het
eerste
gezicht lijkt het er een te zijn uit de serie 1 t/m 35.
Ondanks de vreugde, kwam snel de teleurstelling. De Geallieerden kwamen
niet
naar Den Haag, Nederland werd slechts voor een deel bevrijd, namelijk het
verre zuiden. Het westen en de rest van het land stond op dat moment nog
een
zware hongerwinter te wachten, een winter die veel burgers het leven zou
kosten. |
 |
|
Dat op Dolle Dinsdag de
angst bij de Duitsers er goed in zat getuigt deze foto wel. Vluchtende
Duitsers, op 5 september 1944 vluchten op gevorderde fietsen richting
Heimat. De foto werd genomen op de Schenkkade |
SERIE 86/99; in februari
1944 werd de laatste bus van deze serie, de ‘97' in beslag genomen door de Abt.
Propaganda der NSDAP, om te verbouwen tot luidsprekerwagen. Deze bus is door de
B.d.K. getaxeerd, doch de afrekening wacht op de vaststelling van de
reparatiekosten voor het rijklaar maken van het chassis. De motor van deze bus
scheen in Amsterdam bij Kromhout te zijn. Het chassis met carrosserie staat bij
de firma Pennock in Den Haag.
|
 |
|
Nadat de Duitsers het nieuws
van de invallende geallieerden hadden gehoord, wisten zij niet hoe snel
zij op 5 september 1944 Nederland moesten verlaten. Alles wat bruikbaar
was namen zij mee, onder de norm gevorderd. De foto werd heimelijk op de
Laan van Nieuw Oost Indië gemaakt. |
SERIE 100/111; de
laatste 4 bussen van deze serie, de 100, 105, 106 en de 109 zijn door de D.W. in
huur gevorderd. Wel heeft de D.W. deze wagens in augustus 1943 in koop
gevorderd, doch de taxatie en daarmee de afrekening bleef achterwege, omdat de 4
bussen, die bij de Luftgau waren ‘abgestellt’, op de datum van de vordering
defect waren.
SERIE 1/15; het
overschot van deze serie bestaat uit de bussen 1, 2, 3, 4, en de 8. De 4 bussen
1, 2, 3 en de 4 zijn in November 1944 door de D.W. gevorderd. Bus 8 is
‘sichergestellt’ doch nog niet gevorderd en staat zonder banden en wielen in de
garage op blokken.
SERIE 16/35; van deze
serie waren op 31 December 1944 nog over: 5 bussen nummers 16/20, in huur
gevorderd door het N.S.K.K., 5 bussen nummers 21/25 in huur gevorderd door de
Reichstatthalter in Hamburg.
 |
Deze foto is van grote betekenis voor
HTM-collega Nico Demmers. Het
bijzondere aan deze opname is, dat hij in de jaren 1940/41 in de Duitse
stad
Bremen is gemaakt. De groep op de foto zijn 12 HTM-ers die voor de
'Arbeitseinsatz' in Duitsland te werk waren gesteld. De Duitse mannen
moesten naar het front en het 'Hitlernisme' zocht naar dwangarbeiders in
de
buurlanden.
Deze HTM-ers, bestuurders en chauffeurs, moesten meehelpen het openbaar
vervoer in onder andere Bremen gaande te houden. Veel plezier ondervonden
onze collega's er beslist niet. Steeds wanneer geallieerde vliegtuigen
Duitsland binnen vlogen dan was het weer een schuilkelder opzoeken. Dan
weer
puin ruimen, gewonden helpen en weer proberen om met een bus door de
geteisterde straten te komen.
VIJF NAMEN BEKEND:
Slechts vijf namen zijn ons bekend. De man uiterst links op de voorste rij
is A. van Gent met naast hem P. Demmers. De man uiterst links op de
achterste rij heet Van Leeuwen, de vierde van links is G. van Dijk en de
vijfde man links K. Lochmans. |
SERIE 112/141; van deze
serie werden in het laatste kwartaal van 1944 door de D.W. 12 stuks gevorderd,
namelijk de 113, 116, 117, 118, 122, 127, 130, 132, 135, 137 en de 139. De
overgebleven 16 bussen van deze serie en wel de nummers 112, 114, 115, 119, 120,
123, 124, 125, 126, 128, 131, 134, 136, 138,140 en de 141 staan nog in de
garage, doch alle defect en zonder wielen, banden en acculatoren.
Ze zijn allen door de D.W. ‘Sichergestellt’, doch tot
nog toe (19 februari 1945) niet in koop gevorderd.
 |
De '1' achter de Ambachtschool in Leiden
nabij het station. De inzet foto in
de foto op ware grootte. Maar we hebben de foto uitvergroot zodat we de
bus
duidelijk kunnen zien met de nodige bruikbare details. |